第3讲:亚伯拉罕对所应许之事的信心
Lectio 3: Fides Abrahae in promissio
4:16 所以,人作后嗣是出于信,因此就属乎恩,以致应许保证归给所有的后裔,不但归给那属于律法的,也归给那效法亚伯拉罕之信的人。亚伯拉罕成为我们众人的父, [n. 359]
4:17 (如经上所记:「我已经立你作多国之父。」)是在他所信的神面前;这位神使死人复活,呼召那些不存在的,如同呼召已经存在的一样。(译者:和合本修订版合列16–17节,并作「使无变为有」;这里按作者所据拉丁文保留「呼召不存在的」,以对应下文关于外邦人、预定和神的认识的不同解释。)
4:18 他在没有盼望的时候,仍存着盼望来相信,就得以作多国之父,正如先前所说:「你的后裔将要如此。」 [n. 367]
4:19 他的信心没有软弱;虽然将近百岁,他没有考虑自己已死般的身体,也没有考虑撒拉已死般的子宫。(译者:本节按作者所据拉丁文 non consideravit,即「没有考虑」译出;和合本修订版作「虽然想到自己的身体如同已死,撒拉也不可能生育」。两者读法不同;作者下文将「没有考虑」解释为没有因此怀疑神的应许。)
4:20 对于神的再次应许,他也没有因不信而起疑惑,反倒因信而刚强,将荣耀归给神。(译者:「再次应许」按拉丁文 repromissio 译出,以保留第374–375节对重复应许的解释;和合本修订版作「仍仰望神的应许」。) [n. 374]
4:21 且满心相信神所应许的必能成就。
4:22 所以这也就算他为义。 [n. 377]
4:23 「算他为义」这句话不是单为他写的,
4:24 也是为我们将来得算为义的人写的,就是为我们这些信神使我们的主耶稣从死人中复活的人写的。
4:25 耶稣被交付,是为我们的过犯;他复活,是为使我们称义。(译者:「被交付」按拉丁文 traditus est 译出;和合本修订版作「被出卖」。第380节分别论父、基督自己、犹大及犹太人如何将他交付,故保留较广的词义。)
4:16 Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est Abrahae, qui pater est omnium nostrum [n. 359]
4:17 (sicut scriptum est: Quia patrem multarum gentium posui te) ante Deum, cui credidit, qui vivificat mortuos, et vocat ea quae non sunt, tamquam ea quae sunt:
4:18 qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium secundum quod dictum est ei: Sic erit semen tuum. [n. 367]
4:19 Et non infirmatus est fide, nec consideravit corpus suum emortuum, cum jam fere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sarae.
4:20 In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo: [n. 374]
4:21 plenissime sciens, quia quaecumque promisit, potens est et facere.
4:22 Ideo et reputatum est illi ad justitiam. [n. 377]
4:23 Non est autem scriptum tantum propter ipsum quia reputatum est illi ad justitiam:
4:24 sed et propter nos, quibus reputabitur credentibus in eum, qui suscitavit Jesum Christum Dominum nostrum a mortuis,
4:25 qui traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram.
359. 他已经表明,赐给亚伯拉罕及其后裔的应许,不是藉律法实现的;现在,他表明,应许要藉信心实现。
359. Ostenso quod promissio facta Abrahae et semini eius non sit implenda per legem, hic ostendit quod sit implenda per fidem.
关于这一点,他做三件事。
Et circa hoc tria facit.
首先,指出这种应许藉什么实现;
Primo ostendit per quid sit huiusmodi promissio adimplenda;
其次,指出它在谁身上实现,在「所有的后裔」等处;
secundo ostendit in quibus sit adimplenda, ibi omni semini, etc.;
第三,指出由谁实现,在「使死人复活」等处。
tertio a quo sit implenda, ibi qui vivificat mortuos, etc.
360. 所以,他首先仿佛藉穷尽两种选择,得出所提出的论点。
360. Primo ergo concludit propositum quasi ex divisione.
因为看来,应许必定或者藉信心,或者藉律法实现;但它不藉律法实现,否则应许便会失效。因此,他得出「所以,出于信」,即我们藉信领受应许,得以承受世界。约壹 5:4:「使我们胜过世界的就是我们的信心」,等等。(译者:原文作 Io. V,4,即约 5:4;实际引文在约壹 5:4,今订正。)
Videtur enim necessarium esse quod promissio adimpleatur vel per fidem, vel per legem: non autem per legem, quia promissio aboleretur, unde concludit ideo ex fide, scilicet consequimur promissionem, ut haeredes simus mundi. Io. V, 4: haec est victoria quae vincit mundum, et cetera.
他又藉与上文相反的中项,证实这一点。前面说过,义若出于律法,应许便会失效;但义若出于信心,应许便保持稳固,因为神藉信心使人称义的恩典有此能力。这就是他说的:使神的「应许稳固」,不是靠可能失败的人的行为,而是「按照恩典」,这恩典不会失效。林后 12:9:「我的恩典是够你用的」,等等。林后 1:20:「神的应许,不论有多少,在他」,即基督,「都是『是』的」,即具有真实性。
Et hoc confirmat per contrarium medium ei quod supra assumpserat. Dictum est enim quod si iustitia ex lege esset, promissio aboleretur; sed si sit ex fide, remanet firma promissio propter virtutem divinae gratiae iustificantis hominem per fidem. Et hoc est quod dicit ut promissio Dei sit firma, non quidem per operationes hominum quae possunt deficere, sed secundum gratiam quae infallibilis est. II Cor. XII, 9: sufficit tibi gratia mea, et cetera. II Cor. I, 20: quotquot sunt promissiones, in illo, scilicet Christo, sunt, id est, veritatem habent.
361. 接着,他说「所有的后裔」等,指出前述应许在谁身上实现。
361. Deinde cum dicit omni semini, etc., ostendit in quibus impleatur praedicta promissio.
首先,他提出自己的主张,说:前述应许如此藉信心实现,并藉恩典保持稳固,归给「所有的后裔」,即凡以任何方式成为亚伯拉罕后裔的人。德训篇 44:11–12:「他们的善行与子孙同存,他们的后裔,保有这善行的产业。」
Et primo proponit quod intendit, et dicit quod praedicta promissio sic implenda per fidem, est firma per gratiam. Omni semini, id est, omni homini qui fuerit qualitercumque semen Abrahae. Eccli. XLIV, 11 s.: cum semine eorum permanent bona, haereditas sancta nepotes eorum.
362. 第二,在「不但归给那」等处,他解释所说的「所有的后裔」。
362. Secundo, ibi non ei, etc., exponit quod dixerat omni semini.
有一种后裔是肉身的,如约 8:33:「我们是亚伯拉罕的后裔。」另有一种后裔是属灵的,如太 3:9:「神能从这些石头中」,即从外邦人中,「给亚伯拉罕兴起子孙来。」只有亚伯拉罕肉身的后裔遵守了律法,但属灵的后裔也效法他的信心。
Est enim quoddam semen carnale, secundum illud Io. VIII, 33: semen Abrahae sumus. Est aliud semen spirituale, secundum illud Matth. III, 9: potens est Deus de lapidibus his, id est de gentibus, suscitare filios Abrahae; solum autem semen Abrahae carnale legem servavit, sed fidem eius etiam imitatur semen spirituale.
因此,应许若单单藉律法实现,就不会在所有后裔身上实现,而只在肉身后裔身上实现。但由于它藉众人共有的信心实现,就显然是在所有后裔身上实现。
Et sic, si per solam legem esset promissio, non impleretur in omni semine sed solum in carnali. Quia vero impletur per fidem quae est omnibus communis, planum est, quod impletur in omni semine.
363. 第三,在「他是父」等处,他藉圣经的权威,证明他所预设的一点:亚伯拉罕的后裔,不仅是属于律法的,也是出于信心的。首先,他提出经文的意思,说:「他」,即亚伯拉罕,「是我们众人的父」,即一切相信之人的父,无论犹太人还是外邦人。本章上文说:「为使他作一切信之人的父。」赛 51:2:「要追想你们的祖宗亚伯拉罕。」
363. Tertio, ibi qui est pater, etc., probat quod supposuerat, scilicet quod semen Abrahae sit non solum quod est ex lege sed etiam quod est ex fide, per auctoritatem Scripturae, cuius, primo, ponit sensum, dicens, qui, scilicet Abraham, est pater omnium nostrum, id est, omnium credentium, sive Iudaeorum, sive gentilium. Supra, eodem: Ut sit pater omnium credentium. Is. LI, 2: attendite ad Abraham patrem vestrum.
其次,他引出经文,说「如经上所记」,创 17:5:「我已经立你作多国之父。」另一读法作「我已经设立你」,意思并无变化。德训篇 44:20:「亚伯拉罕是万民的大父。」(译者:原文将创世记引作 17:4;「我已经立你」的具体措辞在 17:5。)
Secundo inducit auctoritatem, dicens sicut scriptum est, Gen. XVII, 4, quia patrem multarum gentium posui te. Littera alia habet, constitui te, quod sensum non variat. Eccli. XLIV, 20: Abraham magnus pater multitudinis gentium.
第三,在「在神面前」等处,他解释所说的话。因为「我已经立你」这句话,仿佛把很久以后才要实现的事说成已经实现;然而,在事物本身尚属将来的,在神的护理中却是现在的,正如德训篇 23:29:「万物在受造以前,上主神就认识;完成之后,也是如此。」因此,使徒说,「我已经立你」,应当理解为「在你所信的神面前」,即在他的临在中。因为亚伯拉罕相信预告将来之事的神,如同看见现在之事一样;如来 11:1 所说:「信就是对所盼望之事有把握,对未见之事有确据。」
Tertio, ibi ante Deum, etc., exponit quod dixerat. Sic enim dictum est posui te quasi iam esset impletum quod longe postea erat implendum: sed quae sunt futura in seipsis, in Dei providentia sunt praesentia, secundum illud Eccli. XXIII, 29: Domino Deo nostro, antequam crearentur, omnia sunt agnita, sic et post perfectum respicit omnia. Et ideo Apostolus dicit quod hoc quod dictum est, posui te, intelligendum est ante Deum, id est, in eius praesentia, cui credidisti. Crediderat enim Abraham Deo futura praenuncianti, ac si videret praesentia, quia, ut dicitur Hebr. XI, 1: fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium.
364. 接着,他说「使死人复活」等,指出这应许由谁实现:「他」,即神,「使死人复活」,就是藉信心和恩典,使那些因违反律法、死在罪中的犹太人活过来,得以领受亚伯拉罕的应许。约 5:21:「父怎样叫死人复活,赐他们生命」,等等。
364. Deinde cum dicit qui vivificat mortuos, etc., ostendit a quo sit implenda huiusmodi promissio, dicens qui, scilicet Deus, vivificat mortuos, id est, Iudaeos, qui erant mortui in peccatis, contra legem agentes, vivificat per fidem et gratiam, ut promissionem Abrahae consequantur. Io. V, 21: sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, et cetera.
「并呼召那些不存在的」,即呼召外邦人领受恩典,「如同呼召已经存在的一样」,即如同呼召犹太人一样。下文 9:25:「那本来不是我子民的,我要称为『我的子民』」,等等。
Et vocat ea quae non sunt, id est, gentiles vocat, scilicet ad gratiam, tamquam ea quae sunt, id est, tamquam Iudaeos. Infra IX, 25: vocabo non plebem meam, etc.
他用「不存在的」表示外邦人,因为他们与神完全隔绝。如林前 13:2 所说:「却没有爱,我就算不了什么。」因此,藉这样的呼召,向亚伯拉罕的应许,也将在外邦人中实现。
Significat autem gentiles per ea quae non sunt, quia erant omnino alienati a Deo. Sicut I Cor. XIII, 2 dicitur: si caritatem non habuero, nihil sum. Et sic per huiusmodi vocationem implebitur promissio Abrahae etiam in gentilibus.
365. 或者,他说「并呼召那些不存在的」,所指的不是时间中的呼召,而是永恒预定的呼召,因为那些尚不存在的人,也蒙呼召和拣选,如同已经存在一样。弗 1:4:「他从创世以前,在基督里拣选了我们。」下文 9:12 论这种呼召说:「不是凭着人的行为,而是凭着那呼召人的,神就说:『将来,大的要服侍小的。』」
365. Vel quod dicit et vocat ea quae non sunt, non intelligitur de vocatione temporali, sed de vocatione praedestinationis aeternae, quia vocantur et eliguntur etiam qui non sunt ac si essent. Eph. I, 4: eligit nos in ipso ante mundi constitutionem. Et de hac vocatione dicitur infra IX, 12: non ex operibus, sed ex vocante dictum est, quia maior serviet minori.
或者,他在这里以「呼召」指神单纯的认识或知识;神藉此认识尚未实际存在的将来之事,如同认识现在之事一样。诗 147:4〔武加大本 146:4〕说:「他数点星宿的数目」,等等,也是按这个意思理解「呼召」的。按这种解释,这里这句话,是为了说明上文所说的「在你所信的神面前」。(译者:原文引作诗 147:4;按武加大本编号应为146:4。下半节「一一称它们的名」,解释了作者在此引用它的理由。)
Vel, vocationem hic dicit simplicem Dei notitiam vel cognitionem, qua cognoscit futura, quae non sunt in actu sicut praesentia. Et hoc modo vocatio in Ps. CXLVII, 4 accipitur, cum dicitur: qui numerat multitudinem stellarum, etc. Et secundum hunc sensum quod hic dicitur, inducitur propter id quod supra dictum est ante Deum cui credidisti.
366. 因为,「我已经立你作多国之父」这句话,似乎有两个障碍。其一,亚伯拉罕本人因衰老仿佛已经死了,如下文将说;针对这一点,他说「使死人复活」。其二,那许多民族还不存在;针对这一点,他补充「呼召那些不存在的,如同呼召已经存在的一样」。
366. Duo enim videbantur obstare ei quod dictum est patrem multarum gentium posui te. Quorum unum erat, quia ipse idem Abraham erat quasi emortuus prae senectute, ut infra dicetur. Et contra hoc dicit qui vivificat mortuos. Aliud autem est, quia illae multae gentes nondum erant. Et contra hoc subdit et vocat ea quae non sunt tamquam ea quae sunt.
367. 接着,他说「他在没有盼望的时候」,赞扬亚伯拉罕的信心。
367. Deinde cum dicit qui contra spem, commendat fidem Abrahae.
首先,指出他信心的伟大;
Et primo ostendit magnitudinem fidei eius;
其次,指出它的效力或果实,在「所以这也就算他为义」等处。
secundo, efficaciam vel fructum eius, ibi ideo et reputatum est, et cetera.
关于第一点,他做两件事。
Circa primum duo facit.
首先,就后裔增多的应许,指出亚伯拉罕信心的伟大;
Primo ostendit magnitudinem fidei Abrahae quantum ad promissionem seminis multiplicandi;
其次,就后裔受高举的再次应许而言,在「在再次应许中」等处。
secundo, quantum ad repromissionem seminis exaltandi, ibi in repromissione, et cetera.
关于第一点,他做两件事。
Circa primum duo facit.
首先,指出他的信心是伟大的;
Primo ostendit fidem eius fuisse magnam;
其次,指出它是坚定的,在「他的信心没有软弱」等处。
secundo ostendit eam fuisse firmam, ibi et non infirmatus est in fide, et cetera.
368. 关于第一点,他做两件事。首先,提出亚伯拉罕信心的伟大,说「他」,即亚伯拉罕,怀着这种「盼望来相信,就得以作多国之父」,但这与另一种盼望相反。
368. Circa primum duo facit. Primo proponit magnitudinem fidei Abrahae, dicens qui, scilicet Abraham, in hanc spem credidit, ut fieret pater multarum gentium, sed contra aliam spem.
这里应当注意,「盼望」意味着对将来之善的确定期待。这种确定性,有时来自人的原因或自然的原因,正如林前 9:10:「耕种的要存着指望去耕种。」有时,期待者的确定性来自神,正如诗 31:1〔武加大本 30:2〕:「耶和华啊,我投靠你」,等等。
Circa quod considerandum est quod spes importat certam expectationem boni futuri, quae quidem certitudo est quandoque ex causa humana sive naturali, secundum illud I Cor. IX, 10: debet in spe qui arat, arare. Quandoque vero certitudo expectantis est ex causa divina, secundum illud Ps. XXX, 2: in te, Domine, speravi, etc.
所以,亚伯拉罕成为多国之父这一善事,从应许的神这一面,具有确定性;但从自然的或人的原因来看,却显得相反。因此,他说「他在没有盼望的时候」,即没有自然或人为原因所提供的盼望时,「仍存着盼望来相信」,即存着对神应许的盼望。
Hoc ergo bonum, quod Abraham fieret pater multarum gentium, certitudinem habebat ex parte Dei promittentis, sed contrarium apparebat ex causa naturali sive humana. Ideo dicit qui contra spem, causae naturalis vel humanae, credidit in spem, scilicet divinae promissionis.
369. 其次,他提出这应许,说「正如先前对他说的」,即创 22:17:「你的后裔将要如此,如同天上的星、海边的沙。」(译者:作者把创 15:5 的「你的后裔将要如此」,与创 22:17 的星沙比喻合引。)
369. Quam quidem secundo ponit dicens secundum quod dictum est ei, scilicet Gen. XXII, 17: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris.
这两者都被引出,是因为它们与数不清的众多人数相似。关于星,申 1:10 说:「耶和华你们的神使你们增多,你们今日好像天上的星那样多。」关于沙,王上 4:20〔拉丁书名 III Regum〕说:「犹大人和以色列人如同海边的沙那样多。」
Utrumque autem horum inducitur propter similitudinem innumerabilis multitudinis. Nam, quantum ad stellas, dicitur Deut. I, 10: Dominus Deus vester multiplicavit vos, et estis hodie sicut stellae caeli. Quantum ad arenam, dicitur III Reg. IV, 20: Iuda et Israel innumerabiles sicut arena maris sunt.
然而,也可以看出两者的某种区别:星比作亚伯拉罕后裔中的义人,但 12:3:「那领许多人归于义的必发光如星,直到永永远远。」沙则比作罪人,因为他们被这世界如海一般的波涛压倒,耶 5:22:「我以沙为海的界限。」
Potest tamen aliqua differentia inter utrumque attendi, ut stellis comparentur iusti, qui fuerunt ex semine Abrahae, Dan. XII, 3: qui ad iustitiam erudiunt plurimos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Arenae autem comparantur peccatores, quia fluctibus mundi quasi cuiusdam maris opprimuntur, Ier. V, 22: posui arenam terminum maris.
370. 接着,他说「他的信心没有软弱」,指出亚伯拉罕的坚定。首先,他提出:「没有软弱。」正如不被极其诱人的事物所胜的节制,显出它并不软弱;不被重大困难所胜的信心,也显出它并不软弱,而是坚强的。彼前 5:9:「你们要用坚固的信心抵挡他。」
370. Deinde cum dicit et non infirmatus est, ostendit firmitatem Abrahae, quam primo proponit dicens et non infirmatus est. Sicut enim temperantia ostenditur non esse infirma, quae magnis concupiscibilibus non vincitur, ita fides ostenditur non esse infirma, sed fortis quae a magnis difficultatibus non superatur. I Petr. V, 9: cui resistite fortes in fide.
371. 第二,在「没有考虑」等处,他提出困难,藉以显出亚伯拉罕的信心并不软弱。
371. Secundo, ibi nec consideravit, etc., ponit difficultates ex quibus ostenditur fides eius non fuisse infirma.
首先,是亚伯拉罕本人这一面的困难。他说「他没有考虑」,即没有藉此对那应许作出怀疑的判断,「自己已死般的身体」,因为他的生殖能力由于衰老已经衰败;因此他说「虽然将近百岁」。因为以撒出生时,亚伯拉罕是一百岁,如创 21:5 所记;在此之前一年,他曾蒙应许要有一个儿子,正如创 18:10:「明年这时候,我一定会回到你这里。看哪,撒拉会生一个儿子。」(译者:此处「没有考虑」依照作者所据 non consideravit;和合本修订版罗 4:19 作「虽然想到」。作者的解释是没有因此疑惑,并非不知道身体的状况。)
Et primo quidem ex parte ipsius Abrahae, cum dicit non consideravit, scilicet ad discernendum promissionem, corpus suum emortuum, scilicet quia iam mortificata erat in eo vis generativa propter senectutem, unde dicit cum iam fere centum annorum esset. Abrahae enim centenario existenti natus est Isaac, ut habetur Gen. XXI, 5. Per annum autem ante fuerat sibi filius promissus, secundum illud Gen. XVIII, 10: revertens veniam ad te tempore isto, et erit Sarae filius.
372. 但看来,他的身体在生殖能力方面并没有衰败如死,因为撒拉死后,他又娶基土拉为妻,她为他生了儿子,如创 25:1 所记。
372. Sed videtur quod non fuit corpus eius emortuum quantum ad vim generativam, quia etiam post mortem Sarae duxit Cethuram uxorem, quae genuit ei filios, ut dicitur Gen. XXV, 1.
因此,有些人说,他的生殖能力只是就使年老妇人怀孕而言衰败了,并不是就使年轻女子生子而言。因为老人常能与年轻女子生育后代,却不能与较不适合受孕的老妇人生育。然而,更好的说法似乎是:亚伯拉罕的生育能力奇迹般地恢复了,不仅对于撒拉,对于一切妇人也如此。
Dicunt ergo quidam quod mortua erat in eo vis generativa quantum ad hoc, quod ex muliere antiqua generaret, non quantum ad hoc quod generaret filium ex iuvencula. Solent enim senes ex iuvenculis mulieribus prolem gignere, non autem ex antiquis, quae sunt minus aptae ad concipiendum. Sed melius dicendum videtur quod Abrahae miraculose restituta erat vis generandi et quantum ad Saram et quantum ad omnes mulieres.
373. 第二,他提出妻子这一面的困难,说「撒拉已死般的子宫」,即他并没有因此而不信。
373. Secundo ponit difficultatem ex parte uxoris, cum dicit et emortuam vulvam Sarae, scilicet non consideravit ut discrederet.
他说「已死般的」,是就生育行为而言,一方面因为不育,一方面因为年老。如创 18:11 所说,「撒拉的月经已停了。」因此,赛 51:2 说「要追想你们的祖宗亚伯拉罕和生你们的撒拉」时,为表明两人的衰败和冷弱,先在第1节说:「你们要追想自己是从哪块磐石凿出,从哪个岩穴挖掘而来。」
Dicit autem emortuam quantum ad actum generandi, tum propter sterilitatem, tum propter senectutem. Iam enim desierant ei fieri muliebria, ut dicitur Gen. XVIII, 11. Et ideo Is. LI, 2 ubi dicitur: attendite ad Abraham patrem vestrum et ad Saram quae vos peperit, ut ostenderet utriusque mortificationem et frigiditatem, praemisit dicens: attendite ad petram unde excisi estis, et ad cavernam laci de qua praecisi estis.
374. 接着,他说「在神的再次应许中」等,就后裔受高举的再次应许,赞扬亚伯拉罕的信心。
374. Deinde cum dicit in repromissione etiam Dei, etc., commendat fidem Abrahae quantum ad iteratam promissionem de seminis exaltatione.
首先,提出信心的坚定;
Et primo ponit fidei firmitatem;
其次,提出坚定的原因,在「将荣耀归给神」处。
secundo, firmitatis causam, ibi dans gloriam Deo.
375. 所以,他首先说「在神的再次应许中」,即在他重复的应许中;或者是关于后裔众多的应许。他首先在创 15:5 应许,说:「你向天观看,去数星星,你能数得清吗?」又在 17:4 说:「你要成为多国的父。」再在 22:17 说:「我必使你的后裔大大增多,如同天上的星。」
375. Dicit ergo primo in repromissione etiam Dei, id est, in iterata eius promissione, vel de seminis multitudine quam promisit, primo quidem Gen. XV, 5, dicens: suspice caelum et numera stellas si potes, et infra XVII, 4: eris pater multarum gentium, et iterum infra XXII, 17: multiplicabo semen tuum sicut stellas caeli.
或者,「在神的再次应许中」应当理解为:在关于他后裔受高举的再次应许中。因为神说了「我必使你的后裔大大增多」,立即补充:「你的后裔必得仇敌的城门;并且地上的万国都必因你的后裔得福。」〔创 22:17–18〕
Vel intelligendum est in repromissione Dei, id est, in iterata promissione de exaltatione seminis eius, quia cum dixisset: multiplicabo semen tuum, statim subdit: possidebit semen tuum portas inimicorum tuorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae.
在神的这应许上,他「没有因不信而起疑惑」,就是没有怀疑,不曾不信神再次应许的真实性。雅 1:6:「那疑惑的人,就像海中的波浪」,等等。「反倒因信而刚强」,即坚定地持守信心。彼前 5:9:「你们要用坚固的信心抵挡他。」
In hac quidem Dei promissione non haesitavit, id est, non dubitavit diffidentia, scilicet, quod diffideret de veritate divinae repromissionis. Iac. I, 6: qui haesitat similis est fluctui maris, et cetera. Sed confortatus est fide, id est, fortiter fidei adhaesit. I Petr. ult.: cui resistite fortes in fide.
376. 接着,他说「将荣耀归给神」,指出他信心坚定的理由,说:我说,他「因信而刚强」,「将荣耀归给神」,因为他想到神的全能。诗 147:5〔武加大本 146:5〕:「大有能力」,等等。
376. Consequenter cum dicit dans gloriam Deo, assignat rationem firmitatis fidei eius dicens: confortatus est, inquam, fide, dans gloriam Deo, in quantum scilicet consideravit omnipotentiam eius. Ps. CXLVI, 5: magna virtus eius, et cetera.
因此,这里接着说:「且满心相信神所应许的必能成就。」智慧篇 12:18:「权能乃属于你,只要你愿意,你就能行使。」
Unde et hic subditur plenissime sciens quia quaecumque promisit Deus, potens est et facere. Sap. XII, 18: subest tibi enim cum volueris posse.
由此可见,凡对神的信心不坚定的人,就其所为而言,损害神的荣耀,或者损害对神真实的承认,或者损害对神能力的承认。
Ex quo patet quod quicumque non est firmus in fide Dei, quantum est in se divinae gloriae derogat vel quantum ad eius veritatem, vel quantum ad eius potentiam.
377. 接着,他说「这也就算他为义」,就亚伯拉罕信心的效果,赞扬这信心。
377. Deinde cum dicit et reputatum est ei, commendat fidem Abrahae quantum ad eius effectum.
首先,他提出这信心在亚伯拉罕本人身上的效果,说:「所以」,即由于亚伯拉罕如此完全地相信这件事,「这就算他为义」。玛加伯上 2:52:「才算他有义德。」
Et primo ponit effectum quem in ipso habuit, dicens: ideo, scilicet quia Abraham tam perfecte hoc ipsum credidit, reputatum est illi ad iustitiam. Mach. II, 52: et reputatum est ei ad iustitiam.
378. 其次,他指出,这信心也在别人身上产生的效果。关于这一点,他做三件事。
378. Secundo ostendit effectum, quem fides eius habet etiam in aliis. Et circa hoc tria facit.
首先,提出效果的相似性,说:「『算他为义』这句话不是单为他写的」,即不是要我们以为只有亚伯拉罕的信心被算为义,「也是为我们将来得算为义的人写的」,即我们的信也要被算为义。下文 15:4:「从前所写的圣经都是为教导我们写的。」
Primo ponit similitudinem effectus, dicens non autem scriptum est tantum propter ipsum, quia reputatum est illi ad iustitiam, ut scilicet reputemus quod soli Abrahae fides ad iustitiam reputata sit, sed, scriptum est, propter nos, quibus reputabitur, scilicet fides, ad iustitiam. Infra XV, 4: quaecumque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt.
所以,为他写下,是要给我们榜样;为我们写下,是要给我们称义的盼望。
Sic ergo scriptum est propter eum ut sit nobis in exemplum, et propter nos ut sit nobis in iustificationis spem.
379. 第二,在「信那位」处,他指出信心的相似性。
379. Secundo, ibi credentibus in eum, ostendit similitudinem fidei.
亚伯拉罕相信,他已死般的身体和撒拉已死般的子宫,能够活过来以生育儿女;这样的信被算为义。我们这些「信神使我们的主耶稣从死人中复活的人」,也将「被算为义」;所信的就是父神,基督在诗 41:10〔武加大本 40:11〕向他说:「耶和华啊,求你怜悯我,使我起来。」由于父与子的能力相同,他也藉自己的能力复活。
Reputata est enim ad iustitiam fides Abrahae credenti, quod corpus suum emortuum, et emortua vulva Sarae posset vivificari ad filiorum procreationem. Reputabitur, et nobis, credentibus in eum, qui suscitavit Dominum nostrum Iesum Christum a mortuis: et in Deum Patrem, cui ipse dicit in Ps. XL, 11: tu autem, Domine, miserere mei et resuscita me. Et quia eadem est virtus Patris et Filii, ipse etiam in propria virtute surrexit.
至于这样的信使人称义,可见下文 10:9:「你若口里宣认耶稣为主,心里信神叫他从死人中复活,就必得救。」
Quod autem haec fides iustificet, habetur infra X, 9: si confitearis in ore tuo Dominum Iesum, et in corde tuo credideris quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.
380. 第三,在「他被交付」等处,他说明为什么信基督复活使人称义,说:「他」,即基督,「被交付」,即被交于死,由父神交付,下文 8:32:「神既不顾惜自己的儿子,为我们众人舍了他。」也由他自己交付,弗 5:2:「为我们舍了自己。」也由犹大交付,约 19:11:「把我交给你的那人罪更重了。」也由犹太人交付,太 20:19:「把他交给外邦人戏弄。」(译者:罗马书原文误标 8:31,今订正为8:32;以弗所书原引5:25说的是为教会舍己,「为我们舍了自己」的措辞在5:2,今注明。)
380. Tertio, ibi qui traditus est, etc., assignat causam quare fides resurrectionis Christi iustificet, dicens qui, scilicet Christus, traditus est, scilicet in mortem, a Deo Patre, infra VIII, 31: proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum; et a seipso, Eph. V, 25: tradidit semetipsum pro nobis; et a Iuda, Io. XIX, 11: qui me tradidit tibi maius peccatum habet; et a Iudaeis, Matth. XX, 19: tradent eum gentibus ad illudendum.
「他复活,是为使我们称义」,即他藉复活使我们称义。下文 6:4:「是要我们行事为人都有新生的样子,像基督藉着父的荣耀从死人中复活一样。」
Et resurrexit propter iustificationem nostram, id est, ut nos resurgendo iustificaret. Infra VI, 4: quomodo Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus.
他因为我们的过犯被交于死,其理由似乎显明:他藉自己的死,因功德而为我们配得了罪的消除;但他藉复活并不取得功德,因为在复活的状态中,他已经不是旅途中的人,而是已经达到终向的人。
Et quod propter delicta nostra sit traditus in mortem, manifestum videtur ex hoc quod sua morte meruit nobis deletionem peccatorum, sed resurgendo non meruit, quia in statu resurrectionis non fuit viator, sed comprehensor.
因此,应当说,基督的死使我们得救,不仅以功德的方式,也以某种产生效果的方式。因为,如大马士革的约翰所说,基督的人性在某种意义上是其神性的工具,所以,基督人性的一切受苦和行动,都使我们得救,因为它们出于神性的能力。然而,效果与原因具有某种相似性,因此,他把基督的死——藉此他里面可死的生命止息了——称为我们罪的消除之原因;把基督的复活——藉此他进入荣耀的新生命——称为我们称义之原因,因为藉称义,我们进入义的新生命。
Et ideo dicendum est quod mors Christi fuit nobis salutaris, non solum per modum meriti sed etiam per modum cuiusdam efficientiae. Cum enim humanitas Christi esset quodammodo instrumentum divinitatis eius, ut Damascenus dicit, omnes passiones et actiones humanitatis Christi fuerunt nobis salutiferae, utpote ex virtute divinitatis provenientes. Sed quia effectus habet aliqualiter similitudinem causae, mortem Christi, qua extincta est in eo mortalis vita, dicit esse causam extinctionis peccatorum nostrorum: resurrectionem autem eius qua redit ad novam vitam gloriae, dicit esse causam iustificationis nostrae, per quam redimus ad novitatem iustitiae.