罗马书注释

与 Super ad Romanos 对照
圣托马斯阿奎那
罗马书注释(Super ad Romanos)第15章:给犹太人与外邦人的福音

第1讲:坚固的人应当担当软弱者的无力

Lectio 1: Firmiores imbecillitates infirmorum sustinere debent

15:1 我们坚强的人应该分担不坚强的人的软弱,不求自己的喜悦。 [n. 1142]
15:2 我们各人务必要让邻人喜悦,使他得益处,得造就。 [n. 1143]
15:3 因为基督也不求自己的喜悦,如经上所记:「辱骂你的人的辱骂都落在我身上。」 [n. 1145]
15:4 从前所写的圣经都是为教导我们写的,要使我们藉着忍耐和因圣经所生的安慰,得着盼望。 [n. 1148]
15:5 但愿赐忍耐和安慰的神使你们彼此同心,效法基督耶稣, [n. 1149]
15:6 为使你们同心同声荣耀我们主耶稣基督的父神!
15:7 所以,你们要彼此接纳,如同基督接纳你们一样,归荣耀给神。 [n. 1150]
15:8 我说,基督是为神真理作了受割礼的人的执事,要证实所应许列祖的话, [n. 1153]
15:9 并使外邦人,因他的怜悯,荣耀神。如经上所记:「因此,我要在外邦中称颂你,歌颂你的名。」 [n. 1155]
15:10 又说:「外邦人哪,你们要与主的子民一同欢乐。」 [n. 1159]
15:11 又说:「列邦啊,你们要赞美主!万民哪,你们都要尊他为大!」(译者:作者所用拉丁文 magnificate 为「尊他为大」,下文据此解释神的伟大;和合本修订版作「颂赞他」。) [n. 1160]
15:12 又有以赛亚说:「将来有耶西的根,就是那兴起来要治理列邦的;外邦人要仰望他。」 [n. 1161]
15:13 愿赐盼望的神,因你们的信把各样的喜乐、平安充满你们的心,使你们在盼望和圣灵的能力上大有长进。(译者:作者所用拉丁文将「盼望」与「圣灵的能力」并列为长进之所在,下文分别解释;和合本修订版作「使你们藉着圣灵的能力大有盼望」。) [n. 1162]

15:1 Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, et non nobis placere. [n. 1142]
15:2 Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. [n. 1143]
15:3 Etenim Christus non sibi placuit, sed sicut scriptum est: improperia improperantium tibi ceciderunt super me. [n. 1145]
15:4 Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt: ut per patientiam, et consolationem Scripturarum, spem habeamus. [n. 1148]
15:5 Deus autem patientiae et solatii det vobis idipsum sapere in alterutrum secundum Jesum Christum: [n. 1149]
15:6 ut unanimes, uno ore honorificetis Deum et Patrem Domini nostri Jesu Christi.
15:7 Propter quod suscipite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. [n. 1150]
15:8 Dico enim Christum Jesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum: [n. 1153]
15:9 Gentes autem super misericordia honorare Deum, sicut scriptum est: propterea confitebor tibi in gentibus, Domine, et nomini tuo cantabo. [n. 1155]
15:10 Et iterum dicit: laetamini gentes cum plebe ejus. [n. 1159]
15:11 Et iterum: laudate omnes gentes Dominum: et magnificate eum omnes populi. [n. 1160]
15:12 Et rursus Isaias ait: erit radix Jesse, et qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt. [n. 1161]
15:13 Deus autem spei repleat vos omni gaudio, et pace in credendo: ut abundetis in spe, et virtute Spiritus Sancti. [n. 1162]

1142. 上文使徒教导,较坚固的人应当避免使软弱的人跌倒;这里又教导,较坚固的人还应当担当较软弱者的无力。

1142. Supra Apostolus docuit quod maiores debent scandala infirmorum vitare, hic docet quod maiores debent etiam infirmitates minorum sustinere.

关于这一点,他做两件事。

Et circa hoc duo facit.

首先提出劝告;

Primo proponit admonitionem;

其次在「我们各人」等语处,加以阐明。

secundo manifestat eam, ibi unusquisque vestrum, et cetera.

这项劝告包含两点,第一点关乎外在的行动。因此他说:我们不但应当避免使软弱的人跌倒,而且我们这些在信心上「坚强的人」,「应该分担不坚强的人的软弱」。正如在物质的建筑中,要选用一些较坚实的部分,例如地基和柱子,来承托上面以较脆弱材料建造的整个建筑的重量;同样,在教会的属灵建筑中,有些人不但被选上,而且被造成较坚固的人,为要担当他人的重担。因此诗 75:3〔武加大本 74:4〕说:「我亲自坚立地的柱子。」(译者:原文误标武加大本 76:4,此句见 74:4。)加 6:2:「你们各人的重担要互相担当。」坚固的人耐心忍受软弱者的缺点,并尽力帮助他们减轻负担,就是在担当软弱者的无力。

Ista admonitio duo continet, quorum primum pertinet ad exteriorem exhibitionem. Unde dicit: non solum debemus scandala infirmorum vitare, sed etiam nos qui sumus firmiores in fide, debemus sustinere imbecillitates infirmorum. Sicut enim in materiali aedificio eliguntur aliqua firmiora ad sustinendum totum aedificii pondus quod ex fragiliori materia superponitur, sicut sunt fundamenta et columnae; ita etiam in spirituali Ecclesiae aedificio, non solum eliguntur, sed efficiuntur aliqui firmiores, ut sustineant pondus aliorum. Unde in Ps. LXXVI, 4 dicitur: ego confirmavi columnas eius. Et Gal. VI, 2: alter alterius onera portate. Sustinent autem firmiores imbecillitates infirmorum, dum eorum defectus patienter ferunt, et pro posse sublevare nituntur.

第二点关乎内在的意图。因此说:「不求自己的喜悦」,即不要总想使自己所喜悦的事得到实现,而应当俯就他人的意愿,做那些让别人喜悦、也对他们有益的事。林前 10:33:「像我一样,凡事都使众人喜欢。」

Secundum autem pertinet ad interiorem intentionem. Unde dicitur: et non debemus nobis placere, ita scilicet ut semper illud velimus impleri quod nobis placet, sed debemus condescendere voluntatibus aliorum, ut faciamus ea quae aliis placent et quae eis sunt utilia. I Cor. X, 33: sicut et ego per omnia omnibus placeo.

1143. 接着,在「我们各人」等语处,他阐明所提出的劝告。

1143. Deinde cum dicit unusquisque vestrum, etc., manifestat propositam admonitionem,

首先阐明第二部分;

et primo quantum ad secundam partem;

其次在「所以,你们要彼此接纳」等语处,阐明第一部分。

secundo quantum ad primam, ibi propter quod suscipite invicem, et cetera.

关于第一点,他做两件事。

Circa primum duo facit.

首先解释所说的话;

Primo exponit quod dixerat;

其次在「因为基督也不求自己的喜悦」等语处,提出理由。

secundo rationem inducit, ibi etenim Christus non sibi, et cetera.

1144. 因此,他首先说:前面说我们不应求自己的喜悦;这是因为,我们这些较坚固的人,「各人」务必要让自己软弱的「邻人」喜悦,即在邻人所喜悦的事上俯就他,但不是在恶事上俯就,如赛 30:10 中有人要求的:「要对我们说好听的话。」等等。因此,他接着说「使他得益处」。

1144. Dicit ergo primo: ita dictum est quod nos non debemus nobis placere, et hoc quidem est, quia unusquisque nostrum, qui sumus firmiores, debet placere proximo suo infirmo, id est, condescendere ei in his quae ei placent, non tamen in his quae mala sunt, sicut Is. XXX, 10 quidam requirunt: loquimini nobis placentia, et cetera. Et ideo subdit in bonum.

同样,我们也不应当为了人的好感或荣耀,而以讨人喜悦为目的;因为诗 53:5〔武加大本 52:6〕说:「神使那些讨人喜悦者的骨头散开了。」(译者:依作者所引拉丁文保留「讨人喜悦者」;和合本修订版作「那安营攻击你之人」。)我们应当为神的尊荣、为邻人的益处而做。因此他说「得造就」,即我们俯就别人的意愿,是要使他们在基督的信心与爱中得到建立。上文 14:19:「务要追求彼此造就的事。」

Similiter etiam non debemus intendere ut hominibus placeamus propter humanum favorem vel gloriam, cum in Ps. LII, 6 dicatur: Deus dissipavit ossa eorum qui hominibus placent, sed ad honorem Dei, et utilitatem proximorum. Unde subdit ad aedificationem, id est propter hoc quod aliorum voluntati condescendentes, ipsi aedificentur in fide et dilectione Christi. Supra XIV, 19: quae aedificationis sunt, invicem custodiamus.

1145. 接着,在「因为基督」等语处,他以基督的榜样说明所言的理由。

1145. Deinde, cum dicit etenim Christus, assignat rationem eius quod dixerat exemplo Christi.

首先提出基督的榜样;

Et primo proponit exemplum Christi;

其次在「从前所写的圣经」等语处,说明我们应当效法这个榜样;

secundo ostendit eius exemplum esse a nobis imitandum, ibi quaecumque scripta sunt;

第三,在「但愿赐平安的神」等语处,附上帮助我们实行的理由。(译者:此处保留原文「赐平安的神」;下文实际解释 15:5 的「赐忍耐和安慰的神」。)

tertio subiungit rationem, ut id implere possimus, ibi Deus autem pacis et cetera.

1146. 关于第一点,他做两件事。首先提出榜样,说:前面说我们不应求自己的喜悦,即不应随从个人私自的意愿,「因为基督」,我们的元首,「也不求自己的喜悦」;他为我们的得救,选择受苦,选择那些与他自己的意志、即人性自然意志相反的事,为要成全他与父所共有的神性意志,正如路 22:42 所说:「不是照我的意愿,而是要成全你的旨意。」(译者:原文引作太 26:42;所引措辞见路 22:42,太 26:39、42 有相应祷告。)

1146. Circa primum duo facit. Primo proponit exemplum, dicens: dictum est quod non debemus nobis placere, scilicet secundum nostram privatam voluntatem, etenim Christus, qui est caput nostrum, non sibi placuit, dum elegit pati pro nostra salute, et ea quae suae propriae voluntati erant contraria, scilicet naturali voluntati humanae, ut impleret divinam, quae sibi et Patri erat communis, secundum illud Matth. XXVI, 42: non mea voluntas, sed tua fiat.

1147. 第二,他为此援引权威,说「如经上所记」;诗 69:9〔武加大本 68:10〕以基督向父说话的口吻写道:父啊,那些犹太人的「辱骂」——他们「辱骂你」,即以恶行亵渎你、反对你教导的真理——「都落在我身上」;因为我把你的旨意呈现给他们,责备他们的恶行,他们便想压迫我。约 15:24:「连我与我的父,他们也恨恶了。」

1147. Secundo ad hoc auctoritatem inducit, dicens sed sicut scriptum est in Psalmo ex persona Christi dicentis ad Patrem: O Pater, improperia Iudaeorum improperantium tibi, id est, te blasphemantium per sua mala opera et per hoc quod veritati tuae doctrinae contradicunt, ceciderunt super me, quia videlicet opprimere me voluerunt, quia voluntatem tuam eis proponebam, et eorum mala opera redarguebam. Io. XV, 24: sed oderunt me et Patrem meum.

这也可以指全人类的罪,因为一切罪在某种意义上都是对神的辱骂,由于人藉此轻蔑神的律法。赛 1:4:「他们离弃耶和华,藐视以色列的圣者。」因此,辱骂神者的辱骂落在基督身上,是因为他为众人的罪而死。赛 53:6:「耶和华使我们众人的罪孽都归在他身上。」彼前 2:24:「他被挂在木头上,亲身担当了我们的罪。」

Potest et hoc referri ad peccata totius humani generis, quia omnia peccata quodammodo sunt improperia Dei, inquantum per ea lex Dei contemnitur. Is. I, 4: dereliquerunt Dominum, blasphemaverunt sanctum Israel. Sic ergo improperia improperantium Deo ceciderunt super Christum, inquantum ipse pro peccatis omnium mortuus est. Is. c. LIII, 6: Deus posuit in eo iniquitates omnium nostrum. I Petr. II, 24: peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum.

1148. 接着,在「从前所写的圣经」等语处,他说明我们应当效法基督的这个榜样,说「从前所写的」,即圣经中无论关于基督、还是关于他的肢体所写的,「都是为教导我们写的」。因为若不是为了我们藉此受教,便没有写下这些事的必要。提后 3:16:「圣经都是神所默示的,于教训、教导人学义都是有益的。」等等。

1148. Deinde, cum dicit quaecumque enim scripta sunt, etc., ostendit quod hoc exemplum Christi sit nobis imitandum, dicens quaecumque enim scripta sunt in Sacra Scriptura, vel de Christo vel de membris eius, scripta sunt ad nostram doctrinam. Nulla enim necessitas fuit haec scribere, nisi propter nos, ut ex his instruamur. II Tim. III, v. 16: omnis Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum et erudiendum, et cetera.

至于圣经中包含哪些用来教导我们的事,他接着说明:「要使我们藉着忍耐和圣经的安慰」,即圣经所包含的忍耐与安慰。因为圣经包含圣徒在忍受灾难时的忍耐。雅 5:11:「你们听见过约伯的忍耐。」圣经也包含神给予他们的安慰,正如诗 94:19〔武加大本 93:19〕所说:「我心里多忧多疑,你的安慰使我欢乐。」所以彼前 1:11 也说:「预先证明基督受苦难」,这属于忍耐;「后来得荣耀」,这属于安慰。

Quid autem in Scripturis ad nostram doctrinam contineatur, ostendit subdens ut per patientiam et consolationem Scripturarum, id est quas Scripturae continent. Continetur enim in Sacra Scriptura patientia sanctorum in malis sustinendis. Iac. ult.: patientiam Iob audistis. Continetur etiam in eis consolatio, quam Deus eis exhibuit, secundum illud Ps. XCIII, 19: secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam. Unde et I Petr. I, 11 dicitur: praenuntians eas, quae in Christo sunt, passiones, quod pertinet ad patientiam, et posteriores glorias, quod pertinet ad consolationem.

我们从这教导获得什么果实,他接着说明:「得着盼望」。因为我们从圣经得知,那些为神而忍耐患难的人曾受到神的安慰,便获得盼望:我们若在患难中忍耐,也要得到安慰。伯 13:15:「即使他杀我,我仍要仰望他。」(译者:作者所用拉丁读法表达信赖;和合本修订版正文作「他要杀我,我毫无指望」,并列出相应的另一读法。)

Quem autem fructum ex hac doctrina suscipiamus, ostendit subdens spem habeamus. Per hoc enim quod ex Sacra Scriptura instruimur eos, qui patienter propter Deum tribulationes sustinuerunt, divinitus consolatos fuisse, spem accipimus, ut et ipsi consolemur, si in ipsis fuerimus patientes. Iob XIII, 15: et si occiderit me, in ipso sperabo.

1149. 接着,在「但愿赐忍耐的神」等语处,由于仅具人性的人要效法基督的榜样,似乎过于艰难,正如传 2:12 所说:「人是什么,竟能跟随那创造他的君王?」(译者:此处保留作者拉丁引文,以「创造他的君王」指基督;和合本修订版相应经文作「在王以后来的人又如何呢?」)因此,他加上祈祷的援助,说「但愿赐忍耐」的神——诗 71:5〔武加大本 70:5〕说:「你是我的忍耐。」(译者:作者拉丁文作 patientia;和合本修订版作「我所盼望的」。)——「和安慰的神」,即赐属灵安慰的神,林后 1:3:「发慈悲的父,赐各样安慰的神」,「使你们」——因为如雅 1:17 所说,「各样美善的恩泽」都来自他——「彼此同心」,即彼此有相同的心意。林后 13:11:「要同心合意;要彼此和睦。」这并不是在罪恶上取得共识,而是「效法基督耶稣」;弗 2:14 论他说:「他自己是我们的和平,使双方合而为一。」「为使你们」因相同的心意,在信仰和仁爱的一致中「同心」,正如诗 68:6〔武加大本 67:7〕另一译文说:「他使同心的人住在一个家里。」(译者:作者明确援用另一拉丁译文;和合本修订版作「神使孤独的有家」。)又「同声」,即以出自信仰合一的同一个口头宣认,林前 1:10:「你们说话要一致。」为使你们因心意一致而「荣耀神」,万物的创造者;他也是「我们主耶稣基督的父」,并借基督收纳我们作自己的儿女。撒上 2:30〔拉丁《列王纪》一〕:「尊重我的,我必尊重他。」玛 1:6:「我既为父亲,孝敬我的在哪里呢?」

1149. Deinde cum dicit Deus autem patientiae, etc., quia videbatur nimis arduum ut purus homo possit exemplum Christi imitari, secundum illud Eccle. II, 12: quid est homo ut sequi possit regem, factorem suum? Ideo adhibet orationis suffragium, dicens Deus autem patientiae, scilicet dator, Ps. LXX, v. 5: tu es patientia mea, et solatii, idest qui spiritualem consolationem largitur, II Cor. c. I, 3: Pater misericordiarum et Deus totius consolationis, det vobis, a quo est omne datum optimum, ut dicitur Iac. I, 17, idipsum sapere in alterutrum, idest ut invicem idem sapiatis, II Cor. ult.: idem sapite, pacem habete, non quidem secundum consensum in peccatum, sed secundum Iesum Christum, de quo dicitur Eph. II, 14: ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum. Ut, per hoc quod idem sapiatis, unanimes, existentes per fidem et caritatis consensum, secundum illud Ps. secundum aliam litteram: qui habitare facit unanimes in domo, uno ore, idest una oris confessione, quae ex unitate fidei procedit, I Cor. I, 10: idipsum dicatis omnes; ut, pro conformitate cordis, honorificetis Deum, omnium Creatorem, idipsum etiam existentem Patrem Domini nostri Iesu Christi, per quem nos sibi in filios adoptavit. I Reg. II, 30: qui honorificaverit me, honorificabo eum. Mal. I, 6: si ego Pater, ubi est honor meus?

1150. 接着,在「所以,你们要彼此接纳」等语处,他阐明劝告的第一部分,就是前面说较坚固的人应当担当软弱者的无力。

1150. Deinde, cum dicit propter quod suscipite invicem, manifestat primam partem admonitionis, in qua dixerat quod firmiores debent imbecillitatem infirmorum sustinere.

关于这一点,他做两件事。

Et circa hoc duo facit.

首先重提劝告;

Primo resumit admonitionem;

其次在「如同基督」等语处,借基督的榜样提出理由;

secundo inducit rationem exemplo Christi, ibi sicut et Christus, etc.;

第三,在「愿赐盼望的神」等语处,附加理由。(译者:原文先说「两件事」,随后列出三项,今予保留。)

tertio subiungit rationem, ibi Deus autem spei, et cetera.

1151. 因此,他首先说「所以」,即既然所写下的事——基督和其他圣徒的榜样——是为了教导我们,那么就应当以仁爱的情怀「彼此接纳」:各人在仁爱所容许的范围内,担当另一个人的事情,如同愿意自己被担当一样;也接纳别人,为要帮助他、促进他。上文 14:1:「信心软弱的,你们要接纳。」

1151. Dicit ergo primo propter quod, id est, quia ea quae scripta sunt ad nostram doctrinam ordinantur, scilicet exempla Christi et aliorum sanctorum, consequenter, suscipite invicem, secundum caritatis affectum, ut scilicet unus sustineat ea quae sunt alterius, sicut vult se sustineri quantum caritas permittit: et unus alium etiam suscipiat ad adiuvandum et promovendum. Supra c. XIV, 1: infirmum in fide suscipite.

1152. 接着,在「如同基督接纳你们一样」等语处,他借基督的榜样说明理由。

1152. Deinde, cum dicit sicut et Christus suscepit vos, etc., assignat rationem exemplo Christi.

首先提出他的榜样,说「如同基督接纳你们一样」,即接纳你们到他的保护与照顾之中。赛 42:1:「看哪,我的仆人,我所扶持的。」路 1:54:「他扶助了他的仆人以色列,不忘记施怜悯。」而且这样做是为了「归荣耀给神」,因为他把一切都归于神。约 8:49:「我尊敬我的父,你们却不尊敬我。」

Et, primo, ponit eius exemplum, dicens sicut et Christus suscepit vos, scilicet in sua protectione et cura. Is. XLII, 1: ecce servus meus, suscipiam eum. Lc. I, 54: suscepit Israel puerum suum, recordatus misericordiae suae. Et hoc in honorem Dei, in quem omnia referebat. Io. VIII, 49: honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me.

由此可知,我们应当在关乎神尊荣的事上彼此接纳。

Ex quo datur intelligi, quod nos invicem debemus suscipere in his quae pertinent ad honorem Dei.

1153. 其次,在「我说,基督」等语处,他阐明以上所说。

1153. Secundo, ibi dico enim Christum, etc., manifestat quod dixerat.

首先就犹太人而言;

Et primo quidem quantum ad Iudaeos;

其次在「并使外邦人」等语处,就外邦人而言。

secundo, quantum ad gentiles, ibi gentes autem, et cetera.

1154. 因此,他首先说:前面说基督接纳了你们,你们从犹太人与外邦人中被聚集于信仰的合一;这就两者而言都显然如此。所以「我说」,「基督作了受割礼的人的执事」。对于所有人,他都是信仰的创始者,正如来 12:2 所说:「仰望我们信心的创始者。」等等。但他亲自显明自己,只向犹太人,正如太 15:24 所说:「我奉差遣只到以色列家迷失的羊那里去。」赛 42:2:「也不使外面听见他的声音。」(译者:作者依拉丁文 foris 的「外面」义解释;和合本修订版作「街上」。)这是「为神真理」,即为证实作应许之神的真实。上文 3:4:「神是真实的。」因此接着说「要证实所应许列祖的话」,即使向列祖所作的应许藉此成全。路 1:69—70:「在他仆人大卫家中,为我们兴起了拯救的角,正如主藉着古时候圣先知的口所说的。」林后 1:20:「神的应许,不论有多少,在基督都是『是』的。」

1154. Dicit ergo primo: dictum est quod Christus vos suscepit, qui estis congregati in unitate fidei ex Iudaeis et gentibus. Et hoc patet quantum ad utrosque. Dico, ergo, Christum ministrum fuisse circumcisionis. Est enim ipse auctor fidei quantum ad omnes, secundum illud Hebr. XII, 2: aspicientes in auctorem fidei, et cetera. Sed in propria persona non exhibuit seipsum nisi Iudaeis, secundum illud Matth. XV, 24: non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Is. XLII, 2: non audietur vox eius foris. Et hoc quidem propter veritatem Dei, ut scilicet veritas Dei promittentis comprobaretur. Supra III, 4: est autem Deus verax. Unde subdit ad confirmandas promissiones patrum, id est, ut per hoc implerentur promissiones patribus factae. Lc. I, v. 69: erexit cornu salutis nobis in domo David pueri sui; sicut locutus est per os sanctorum. II Cor. I, 20: quotquot sunt promissiones Dei, in illo est.

1155. 接着,在「并使外邦人」等语处,他说明外邦人也蒙基督接纳。

1155. Deinde, cum dicit gentes autem, etc., ostendit etiam gentes susceptas a Christo.

首先提出所要说的;

Et primo proponit quod intendit;

其次在「如经上所记」等语处,援引权威加以确认。

secundo confirmat per auctoritatem, ibi sicut scriptum est, et cetera.

1156. 因此他说:以上说基督因神的真实接纳了犹太人,为要成全给列祖的应许;但对外邦人,并没有作过这样的应许,所以这一点不适用于外邦人。他们是因怜悯而蒙接纳。他所说「外邦人」应当「因他的怜悯,荣耀神」,即因借基督施给他们的怜悯荣耀神,正是此意。因为他虽然没有亲自向他们传道,却差遣自己的门徒到他们那里,在外邦人中履行职事,正如他自己在犹太人中履行职事一样。太 28:19:「你们要去,使万民作我的门徒。」诗 33:5〔武加大本 32:5〕论这怜悯说:「遍地满了耶和华的慈爱。」路 1:50:「他怜悯敬畏他的人,直到世世代代。」等等。

1156. Dicit ergo: ita dictum est quod Christus suscepit Iudaeos propter veritatem Dei, ut promissiones patrum implerentur, gentibus autem non erant promissiones factae. Unde hoc non habet locum quantum ad gentiles, sed sunt propter misericordiam suscepti. Et hoc est quod dicit gentes autem debent honorare Deum super misericordia eis exhibita per Christum, quia licet eis personaliter non praedicaverit, ad eos tamen discipulos suos misit, qui in gentibus ministerium exercuerunt, sicut ipse exercuerat in Iudaeis, secundum illud Matth. ult.: euntes docete omnes gentes. Et de hac misericordia dicitur in Ps. XXXII, 5: misericordia Domini plena est terra. Lc. I, 50: misericordia eius a progenie in progenies timentibus eum, et cetera.

1157. 这样,使徒把犹太人的归信归于神的真实,把外邦人的归信归于神的怜悯。可是诗 25:10〔武加大本 24:10〕所说的似乎与此相反:「耶和华的一切道路,都是怜悯和真实。」(译者:依作者引文保留「一切道路」;和合本修订版在条件句后作「耶和华都以慈爱信实待他」。)

1157. Sic ergo Apostolus conversionem Iudaeorum attribuit veritati divinae, conversionem gentilium divinae misericordiae. Contra quod videtur esse quod dicitur in Ps. XXIV, 10: universae viae Domini misericordia et veritas.

对此应当说,把犹太人的呼召归于神的真实,并不排除怜悯;因为出身犹太人的使徒也在提前 1:13 说:「我还蒙了怜悯。」而且,神向列祖应许后裔的救恩,本身就是怜悯。同样,把外邦人的呼召归于神的怜悯,也不完全排除神的真实;因为神实现自己拯救外邦人的计划,本身就属于神的真实。使徒在弗 3:9 称这个计划为「历代以来隐藏在神里的奥秘」。不过,某种特定方式的真实,即履行应许,在犹太人的呼召中得到体现,而在外邦人的呼召中则不作这种考虑,因为没有对他们作过应许。

Sed dicendum est quod per hoc quod ascribit vocationem Iudaeorum divinae veritati, non excludit misericordiam, quia et Apostolus ex Iudaeis natus dicit I Tim. I, 13: misericordiam consecutus sum. Et hoc ipsum misericordiae fuit quod Deus patribus promissiones facit de posterorum salute. Similiter etiam per hoc quod vocationem gentium ascribit divinae misericordiae, non excludit totaliter divinam veritatem, quia hoc ipsum ad divinam veritatem pertinebat, quod propositum suum de salvatione gentium implevit, quod dicit Apostolus ad Eph. III, 9 esse sacramentum absconditum a saeculis in Deo. Sed aliquis modus veritatis, scilicet pro impletione promissorum, consideratur in vocatione Iudaeorum, qui non consideratur in vocatione gentium, quibus promissiones non sunt factae.

1158. 接着,在「如经上所记」等语处,他援引权威,确认以上关于外邦人归信所说的话。

1158. Deinde, cum dicit sicut scriptum est, etc., confirmat quod dixerat de conversione gentium, per auctoritatem.

虽然没有向外邦人应许他们将蒙召归信基督,这事却不是出乎预料发生的,而是早已由先知的预言宣告。

Licet enim gentibus non fuerit repromissa vocatio ad fidem Christi, non tamen ex improviso accidit, sed fuit praenuntiata vaticiniis prophetarum.

他援引四处权威。第一处包含基督向父谢恩,为外邦人借自己而归信谢恩。因此他说「如经上所记」,诗 18:49〔武加大本 17:50〕以基督的口吻说:「立我作列国的元首,又把我举起,高过那些起来攻击我的人」,即攻击我的犹太人。(译者:这两句实际分别见现代编号 18:43、48〔武加大本 17:44、49〕;作者继而解释第49节〔武加大本50节〕。)父神啊,我基督「要称颂你」,以感谢的宣认称颂你,「在外邦中」,即为了外邦人借我而归信;又以心灵新的欢腾「歌颂」「你的名」,这名已经向他们显明,正如约 17:6 所说:「你赐给我的人,我已把你的名显明给他们。」

Inducit autem quatuor auctoritates, quarum prima continet gratiarum actiones Christi ad Patrem, pro conversione gentium per ipsum facta. Unde dicit sicut scriptum est, in Ps. XVII, 50 ex persona Christi: constitues me in caput gentium, et ab insurgentibus in me Iudaeis exaltabis me. O Deus Pater, ego Christus confitebor tibi, confessione gratiarum actionis, in gentibus, id est pro gentium conversione per me facta, et cantabo nova quadam mentis exultatione nomini tuo, quod eis manifestum est, secundum illud Io. XVII, v. 6: manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi.

另一种解释是:「我要在外邦中称颂你」,即我要使外邦人以信仰的宣认称颂你。诗 67:3〔武加大本 66:4〕:「神啊,愿万民称谢你!愿万民都称谢你!」「歌颂你的名」,即我要使外邦人向你唱歌,这歌在于更新之灵的欢腾。诗 96:1〔武加大本 95:1〕:「你们要向耶和华唱新歌!全地都要向耶和华歌唱!」

Vel aliter: confitebor tibi in gentibus, id est, faciam quod tibi gentes confiteantur confessione fidei, Ps. LXVI, 4: confiteantur tibi populi, Deus, confiteantur tibi populi omnes, et nomini tuo cantabo, id est faciam quod gentes cantent tibi canticum quod consistit in exultatione spiritus renovati. Ps. XCV, 1: cantate Domino canticum novum, cantate Domino, omnis terra.

1159. 第二处权威包含外邦人与犹太人的联合。因此接着说:圣经「又说」:外邦人啊,你们曾「与以色列选民团体隔绝」,如弗 2:12 所说,如今「你们要与主的子民一同欢乐」,即与从前作他子民的犹太人,一同享有共同的欢腾。赛 9:3:「他们在你面前欢喜,好像收割时的欢喜。」约 10:16:「要合成一群,归一个牧人。」但我们所用的经文作:「你们所有爱慕耶路撒冷的啊,要与她一同欢喜,为她高兴。」(译者:作者在此并举赛 66:10 的措辞;罗 15:10 的直接引文对应申 32:43。)

1159. Secunda auctoritas continet adunationem gentium et Iudaeorum. Unde subdit et iterum dicit, Scriptura, O gentes quae eratis alienae, a conversatione Israel, ut dicitur Eph. II, 12, laetamini, gentes, cum plebe eius, idest simul communem exultationem assumatis cum Iudaeis, qui olim erant plebs eius. Is. IX, 3: laetabuntur coram te, sicut qui laetantur in messe. Io. X, 16: fiet unum ovile et unus pastor. Nostra autem littera habet: laetamini cum Ierusalem et exultate in ea, omnis qui diligitis eam.

1160. 第三处权威包含外邦人对神的虔敬。因此接着说,诗 117:1〔武加大本 116:1〕中「又说」:「列邦啊,你们要赞美主!」即承认他的良善。诗 113:3〔武加大本 112:3〕:「从日出之地到日落之处,耶和华的名是应当赞美的!」「万民哪」,不单是犹太民族,「你们都要尊他为大」,即相信他是伟大的,他的伟大超越一切赞美。德训篇 43:33:「当你们赞颂上主时,要尽力称扬他,因为他超越一切的赞美。」玛 1:11:「从日出之地到日落之处,我的名在列国中必尊为大。」(译者:原文误作 Matth.,即马太福音;所引为玛拉基书。)

1160. Tertia autem auctoritas continet devotionem gentium ad Deum. Unde subdit et iterum scriptum est in Psalmis laudate, omnes gentes, Dominum, scilicet eius bonitatem confitentes, Ps.: a solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini; et omnes populi, non solum populus Iudaeorum, magnificate eum, id est credite esse magnum, id est quod sua magnitudine omnem laudem excedat. Eccli. XLIII, v. 33: benedicentes Dominum, exaltate illum quantum potestis: maior enim est omni laude. Matth. I, 11: ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen meum in gentibus.

1161. 第四处权威包含外邦人对基督的敬奉。因此接着说「又有以赛亚说:将来有耶西的根」。这里预告基督的出身:他将从大卫的后裔出生,因为耶西是大卫的父亲。因此他说「将来有耶西的根」,基督将从他的后裔出生。赛 11:1:「从耶西的根必长出枝条,开出花朵」,等等。(译者:原文误标 11:10,所引属 11:1;此处依拉丁引文保留枝条与花朵的形象,和合本修订版作「残干必长出嫩枝,他的根所抽的枝子必结果实」。)或者,基督将成为耶西的根,因为他虽然按肉身的出身来自耶西,却以自己的能力扶持耶西,并将恩典倾注给他。上文 11:18:「不是你托着根,而是根托着你。」

1161. Quarta auctoritas continet reverentiam gentium ad Christum. Unde subditur et rursus Isaias ait erit radix Iesse. In quo praenuntiat Christi originem, ex David semine nasciturum. Iesse namque fuit pater David. Dicit ergo erit radix Iesse, ex cuius semine Christus nascetur. Is. XI, 10: egredietur virga de radice Iesse, et flos, et cetera. Vel Christus erit radix Iesse, quia licet ex Iesse processerit secundum carnis originem, tamen sua virtute Iesse sustentavit et gratiam ei influxit. Supra XI, 18: non tu radicem portas, sed radix te.

接着,他论到基督的职分,说「就是那兴起来」、达到如此卓越恩典,能够「治理列邦的」,使他们归服对神的敬拜;在他以前,没有人能够做到这事。诗 2:8—9:「我就将列国赐你为基业;你必用铁杖治理他们。」(译者:作者所引拉丁文作「治理」,和合本修订版 2:9 作「打破」。)

Deinde tangit Christi officium, subdens et qui exurget in tantam gratiae excellentiam, ut possit regere gentes, eos divino cultui subiugando, quod nullus ante eum facere potuit. Ps. II, 8: dabo tibi gentes haereditatem tuam. Reges eos in virga ferrea.

最后,他提出外邦人对基督的虔敬,说「外邦人要仰望他」,即希望借他获得天上荣耀的产业。彼前 1:3:「藉着耶稣基督从死人中复活,重生了我们,使我们有活的盼望。」

Ultimo ponit devotionem gentium ad Christum, dicens in eum gentes sperabunt, ut scilicet per eum haereditatem caelestis gloriae consequantur. I Petr. I, 3: regeneravit nos in spem vivam per resurrectionem Iesu Christi ex mortuis.

1162. 接着,在「愿赐盼望的神」等语处,他附上祈祷,说:前面说外邦人要仰望基督。「愿赐盼望的神」,即把这盼望灌注给我们的神,正如诗 71:5〔武加大本 70:5〕所说:「主啊,你是我所盼望的。」或者,「盼望的神」,即人应当仰望的神,「把各样的喜乐充满你们的心」,即一切关于神的属灵喜乐。尼 8:10:「因靠耶和华而得的喜乐是你们的力量。」又以「平安」充满你们,使人在自己内心、与神、与邻人都和平。诗 119:165〔武加大本 118:165〕:「喜爱你律法的人大有平安。」「因你们的信」,仿佛说:使你们在相信的同时,也有平安和喜乐;它们都是仁爱的效果,正如加 5:22 所说:「圣灵的果子就是仁爱、喜乐、和平。」

1162. Deinde, cum dicit Deus autem spei, etc., subiungit orationem, dicens: dictum est quod in Christum gentes sperabunt. Deus autem spei, id est, qui nobis hanc spem infundit, secundum illud Ps. LXX, 5: spes mea, Domine. Vel Deus spei, i.e., in quo sperandum est, repleat vos omni gaudio, scilicet spirituali, quod est de Deo, Nehem. c. VIII, 10: gaudium enim Domini est fortitudo vestra, et pace per quam homo in seipso et ad Deum et proximum est pacatus, Ps. CXVIII, 165: pax multa diligentibus legem tuam, Domine; in credendo, quasi dicat: ut cum hoc quod creditis, etiam pacem et gaudium habeatis, quae quidem sunt caritatis effectus, secundum illud Gal. V, 22: fructus autem Spiritus sunt caritas, gaudium, pax.

由此可见,他向赐盼望的神,为他们祈求在信心之外也有仁爱;信心借仁爱而行动,如加 5:6 所说;免得他们的信心成为未由仁爱成形、且死的信心,因为雅 2:26 说:「信心没有行为也是死的。」「使你们」藉这些德行的充盈,「大有长进」,从善进至更善,不但「在盼望上」,也「在圣灵的能力上」,即在仁爱上;仁爱借圣灵浇灌在我们心中,如上文 5:5 所说。林后 9:8:「神能将各样的恩惠多多加给你们。」

Unde patet quod a Deo, qui est dator spei, optat eis ut cum fide habeant caritatem, per quam fides operatur, ut habetur Gal. V, 6, ne fides eorum sit informis et mortua: quia fides sine operibus mortua est, ut dicitur Iac. II, 26. Et ut sic per plenitudinem harum virtutum abundetis, proficiendo de bono in melius, non solum in spe, sed etiam in virtute Spiritus Sancti, id est in caritate, quae in cordibus nostris diffunditur per Spiritum Sanctum, ut supra V, 5 dictum est. II Cor. IX, 8: potens est autem Deus omnem gratiam abundare facere in nobis.