第3讲：基督的能力
Lectio 3: Virtus Christi
1:4 他被预定为大有能力的神的儿子，按成圣的灵，因死人复活，就是我们的主耶稣基督。（译者：此处依作者所读拉丁经文译出，尤其 praedestinatus「被预定」。和合本修订版相应处作「因从死人中复活，用大能显明他是神的儿子」。以下整讲讨论拉丁读法的「预定」，并对「灵」与「死人复活」的关系提出多种解释，因此不能以「显明」替换其引句。） [n. 42]
1:4 qui praedestinatus est Filius Dei in virtute secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum Jesu Christi Domini nostri: [n. 42]
42. 赞扬了基督的起源以后，这里赞扬他的能力，并提出三点：
42. Commendata origine Christi, hic commendat virtutem ipsius et ponit tria:
首先，是预定，就是他说「他被预定」；
primo, praedestinationem, cum dicit: qui praedestinatus est;
其次，是尊严或能力，就是他说「大有能力的神的儿子」；
secundo, dignitatem seu virtutem, cum dicit Filius Dei in virtute;
第三，是标记或果效，就是他说「按成圣的灵」。
tertio, signum sive effectum, cum dicit secundum Spiritum sanctificationis.
43. 关于第一点，应当考虑，「预定」这个名称由「定向」而来。所谓被预定，就是预先被定向。而「定向」有两种用法。有时指派遣；奉差去做某事的人，便称为被派定的人。正如马加比一书 1:13〔武加大本 1:14〕所说：「百姓中派出了一些人，他们去见国王。」（译者：思高本 1:13 作「遂有一些人极为兴奋，便去朝觐国王」；此处保留拉丁文 destinaverunt 的「派遣」一义，以对应作者的语源解释。）有时「定向」就是定意，正如马加比二书 6:20 所说，以利亚撒「决意拒绝吃违法食物。」这第二种意义似乎由第一种而来。正如被派遣的使者被引向某件事，我们所定意的事也被我们安排指向某个目的。所以，按照这一点，预定无非是预先在心中安排，对某事应当做些什么。
43. Circa primum considerandum est quod nomen praedestinationis a destinatione sumitur. Dicitur enim praedestinatus quasi ante destinatus. Destinatio autem dupliciter sumitur. Quandoque pro missione: dicuntur enim destinati qui ad aliquid mittuntur, secundum illud I Mach. I, 14: destinaverunt aliqui ex populo, et abierunt ad regem. Quandoque vero destinare idem est quod proponere, secundum illud II Mach. VI, 20: destinavit, Eleazarus, non admittere illicita. Haec autem secunda significatio a prima derivari videtur. Sicut enim nuntius, qui mittitur, ad aliquid dirigitur, ita, quod proponimus, ad finem aliquem ordinamus. Secundum hoc igitur praedestinare nihil aliud est quam ante in corde disponere quid sit de re aliqua faciendum.
44. 然而，一个人可以从两方面安排未来的事物或活动：一方面，关于事物本身的构成，就如工匠安排应如何建造房屋；另一方面，关于事物本身的使用或管理，就如一个人安排应如何使用自己的马。预定属于这第二种预先安排，不属于第一种。
44. Potest tamen aliquis de futura re, seu operatione, disponere: uno modo, quantum ad ipsam rei constitutionem, sicut artifex disponit qualiter debeat facere domum; secundo modo, quantum ad ipsum usum vel gubernationem rei, sicut aliquis disponit qualiter debeat uti suo equo: et ad hanc secundam praedispositionem pertinet praedestinatio, non ad primam.
45. 因为，人把自己使用的东西导向目的；正如奥古斯丁在《论基督教教义》（De doctrina christiana）中所说：「使用，就是把某物导向应当享有的目的。」但当事物在其自身中被构成时，并不因此便被引向别的事物。所以，预先安排事物的构成，严格而言不能称为预定。因此，否认预定，就等于否认神从永恒预先安排那些将在时间中发生的事。但一切自然的事都属于事物本身的构成，因为它们或是构成事物的原则，或是从这些原则产生的结果；所以，自然的事，严格而言不在预定的范围内。例如，严格而言，我们不说人被预定具有双手。因此，只剩下这样的结论：严格而言，预定只涉及理性受造物被安排趋向的、超越自然的事。
45. Id enim quo aliquis utitur refert in finem quia, ut Augustinus dicit in libro de Doctrina Christiana: uti est referre aliquid in finem quo fruendum est. Sed cum res in seipsa constituitur, non dirigitur ex hoc ipso in aliud. Unde praedispositio constitutionis rei, proprie praedestinatio dici non potest. Ergo idem est negare praedestinationem quod negare praeordinationem divinam ab aeterno de iis quae sunt fienda in tempore. Sed quia omnia naturalia pertinent ad constitutionem rei ipsius, quia vel sunt principia ex quibus res constituitur, vel ex huiusmodi principiis consequuntur, consequens est quod naturalia proprie sub praedestinatione non cadant; sicut non dicimus proprie quod homo est praedestinatus habere manus. Relinquitur ergo quod praedestinatio dicatur proprie eorum solum quae sunt supra naturam, in quae rationalis creatura ordinatur.
46. 而超越理性受造物本性的，只有神；理性受造物藉恩典与他联合。一种方式，是在神自身的行动方面：例如，藉先知的恩典，人得以分享那为神所独有的、对未来的预知。这一种称为白白赐予的恩典。另一种方式，是与神自己联合。就普遍的方式说，理性受造物依爱的效果与神联合，正如约壹 4:16 所说：「住在爱里面的，就是住在神里面，神也住在他里面。」这是藉使人蒙悦纳的恩典，也就是收纳为儿女的恩典而成的。还有一种基督独有的方式，就是在位格的存在上联合；这称为联合的恩典。
46. Supra autem naturam rationalis creaturae est Deus solus, cui unitur rationalis creatura per gratiam. Uno modo, quantum ad actum ipsius Dei, puta cum per gratiam prophetiae communicatur homini praecognitio futurorum, quae est propria Deo: et huiusmodi dicitur gratia gratis data; alio modo quantum ad ipsum Deum, cui unitur rationalis creatura, communiter quidem, secundum effectum dilectionis, secundum illud I Io. IV, 16: qui manet in caritate in Deo manet et Deus in eo, quod quidem fit per gratiam gratum facientem, quae est gratia adoptionis; alio modo, quae est singularis Christo, per unionem in esse personali: et haec dicitur gratia unionis.
所以，正如人藉收纳为儿女的恩典与神联合，属于预定的范围；人藉位格联合的恩典与神联合，也属于预定的范围。他正是就这一点说：「他被预定为神的儿子。」
Sicut ergo hominem esse unitum Deo, per gratiam adoptionis, cadit sub praedestinatione, ita etiam esse unitum Deo, per gratiam unionis in persona, sub praedestinatione cadit. Et quantum ad hoc dicit qui praedestinatus est Filius Dei.
47. 为了不让这句话被理解为被收纳的儿子身份，他加上「在能力上」，仿佛说：他被预定为这样的儿子，具有与父神相等、甚至同一的能力。因为启 5:12 说：「曾被杀的羔羊，配得领受能力和神性。」（译者：此处依作者所引拉丁文 divinitatem 译作「神性」，以保留其论据；和合本修订版相应处作「丰富」。）更确切地说，基督自己就是神的能力，正如林前 1:24 所说：「基督总是神的大能，神的智慧。」因此，约 5:19 说：「父所做的事，子也照样做。」
47. Et ne hoc referatur ad filiationem adoptionis, additur in virtute, quasi diceret: praedestinatus est ut sit talis Filius, ut habeat aequalem, imo eamdem virtutem cum Deo Patre. Quia, ut dicitur Apoc. V, 12, dignus est agnus qui occisus est accipere virtutem et divinitatem. Quinimmo ipse Christus est Dei virtus, secundum illud I Cor. I, 24: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Unde, Io. V, 19: quaecumque Pater facit haec et Filius similiter facit.
至于白白赐予的恩典，则不能毫无限定地说某人被预定领受它；因为白白赐予的恩典，并非直接为使领受者趋向终极目的而设，而是为藉着这恩典使别人趋向该目的而设。正如林前 12:7 所说：「圣灵彰显在各人身上，是要使人得益处。」
Respectu vero gratiae gratis datae, non dicitur aliquis praedestinari simpliciter, quia gratia gratis data non ordinatur directe ad hoc quod ille, qui eam recipit, ad finem ultimum dirigatur, sed ut per eam alii dirigantur, secundum illud I Cor. XII, 7: unicuique datur manifestatio Spiritus ad utilitatem.
48. 显然，凭自身而是如此的东西，是那些藉其他东西、藉分有而被称为如此的东西的尺度与准则。因此，基督的预定，就是他被预定为本性上是神的儿子，是我们生命的尺度与准则，也就因此是我们预定的尺度与准则；因为我们被预定获得被收纳的儿子身份，这身份是对本性的儿子身份的一种分有和肖像。正如罗 8:29 所说：「因为他所预知的人，他也预定他们与他儿子的形像相符。」（译者：和合本修订版作「效法他儿子的榜样」；此处按拉丁文 imagini 保留「形像」，以对应作者关于本性上儿子身份之肖像的论述。）
48. Manifestum est autem quod id quod est per se est mensura et regula eorum quae dicuntur per aliud et per participationem. Unde praedestinatio Christi, qui est praedestinatus ut sit Filius Dei per naturam, est mensura et regula vitae et ita praedestinationis nostrae, quia praedestinamur in filiationem adoptivam, quae est quaedam participatio et imago naturalis filiationis, secundum illud Rom. VIII, 29: quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imagini Filii sui.
所以，正如作为人的基督，并非因先前的功德，而是单凭恩典，被预定为神本性的儿子；我们也单凭恩典，不凭功德，被预定为蒙收纳的儿女。正如申 9:4 所说：「耶和华—你的神将他们从你面前赶出以后，你心里不可说：『耶和华领我得这地是因我的义。』」（译者：原文引作申 9:14；所引句实为 9:4。）
Sicut igitur homo Christus praedestinatus non est propter merita praecedentia, sed ex sola gratia, ut sit Filius Dei naturalis, ita et nos ex sola gratia, non ex meritis, praedestinamur ut simus filii adoptivi, secundum illud Deut. IX, 14: ne dicas in corde tuo, cum deleverit eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo: propter iustitiam meam introduxit me Deus ut terram hanc possiderem.
因此，这预定所指向的目标已经清楚，就是使某一位成为「大有能力的神的儿子」。
Est igitur manifestum ad quid sit ista praedestinatio, scilicet ad hoc quod aliquis sit Dei filius in virtute.
49. 但仍须探究：这位被「预定」达到此目标的，究竟是谁？
49. Sed restat inquirendum quis est iste qui est ad hoc praedestinatus.
预定既意味着先在性，那被预定成为大有能力的神之子的一位，似乎并非一直就是大有能力的神之子。因为预定似乎不能涉及一直存在的事，因为那样的事不能有先于它的阶段。因此，如果我们按照聂斯托利的说法，假定人子的位格与神的儿子的位格不同，就没有疑难了；因为我们可以说，人子这个受造的位格，并非从永恒存在，而是在时间中开始成为大有能力的神的儿子。
Cum autem praedestinatio antecessionem importet, videtur quod ille, qui est praedestinatus ut sit Filius Dei in virtute, non semper fuerit Filius Dei in virtute. Non enim videtur esse praedestinatio de eo quod semper fuit, quia hoc non potest antecessionem habere. Si igitur poneremus, secundum Nestorium, quod persona Filii hominis esset alia a persona Filii Dei, nulla esset dubitatio quia possemus dicere quod persona creata Filii hominis non fuit ab aeterno, sed ex tempore incoepit esse Filius Dei in virtute.
如果有人说，神的儿子与人子是不同的自立体或独立主体，也是同样情形。
Et simile est si quis dicat quod est alia hypostasis, vel suppositum, Filii Dei et Filii hominis.
但如前所说，这些说法不合信仰。
Sed haec aliena sunt a fide ut supra dictum est.
所以，神的儿子与人子既不仅是同一个位格，而且也是同一个自立体、同一个独立主体，便不能真实而严格地说，人子成为了神的儿子，免得让人以为有某个受造的独立主体，而「神的儿子」这个称谓是后来才加在他身上的。同样，似乎也不能说，人子被预定为神的儿子；因为「人子」指的是永恒的独立主体，他一直就是神的儿子。所以，预定所意味着的先在性，就没有立足之地。
Cum igitur non solum sit eadem persona Filii Dei et Filii hominis, sed etiam hypostasis et idem suppositum, ratione cuius non potest dici vere et proprie quod Filius hominis est factus Filius Dei, ne aliquod suppositum creatum intelligatur esse, de quo, de novo, praedicatur Filius Dei. Pari ratione videtur quod non possit dici Filius hominis esse praedestinatus Filius Dei quia ‘Filius hominis’ supponit suppositum aeternum quod fuit semper Filius Dei. Unde antecessio, quam importat praedestinatio, locum non habet.
50. 因此，奥利金（Origenes）说，经文不应是「他被预定为」，而应是「他被派定为大有能力的神的儿子」，使之不表示任何先在性。按照这一点，意思就很明白：基督被派定，就是被父神差到世上，作为在神的能力中真实的神子。
50. Propter hoc igitur Origenes dicit quod littera non debet esse: qui praedestinatus est, sed: qui destinatus est Filius Dei in virtute, ut nulla antecessio designetur. Et secundum hoc planus est sensus; quia Christus destinatus, id est, missus est a Deo Patre in mundum, tamquam verus Filius Dei in virtute divina.
但由于拉丁文的所有抄本通常都作「他被预定」，另一些人便想依照圣经的惯用方式，作另一种解释：在圣经中，某事被人知道时，就说它发生了。例如，主在复活以后，在太 28:18 说：「所有的权柄都赐给我了。」因为在复活以后，人们才知道这种权柄从永恒就赐给他了。
Sed quia communiter omnes libri Latini habent qui praedestinatus aliter alii hoc exponere voluerunt secundum consuetudinem Scripturae in qua dicitur aliquid fieri quando innotescit, sicut Dominus post resurrectionem dicit, Matth. ultimo: data est mihi omnis potestas, quia post resurrectionem innotuit talem potestatem sibi esse datam ab aeterno.
但按此解释，「被预定」就不是按严格意义使用；因为预定涉及属于恩典的事，而他具有神的能力这件事被人知道，并不是赐给基督的恩典，反而是赐给我们的恩典。
Sed secundum hoc quod dicit praedestinatus non proprie accipitur, quia praedestinatio est de eo quod pertinet ad gratiam; non autem in hoc gratia Christo facta est quod eius virtus divina innotuit, sed potius nobis.
所以，《注疏》也说，按这个解释，「被预定」是宽泛地用来表示被预知；意思是：基督「被预定」，就是说，从永恒便被预知要在时间中显明，他是「大有能力的神的儿子」。
Et ideo etiam in Glossa dicitur quod secundum hunc sensum praedestinatus large ponitur, pro praescito, ut sit sensus: Christus praedestinatus est, scilicet ab aeterno praescitus, ut innotesceret ex tempore esse Filius Dei in virtute.
51. 因此，另一些人把预定归于联合本身，不将它归于位格，而将它归于本性。其意思是：「他被预定为大有能力的神的儿子」，就是他的人性被预定，要与那大有能力的神之子联合。
51. Unde quidam alii praedestinationem ad ipsam unionem referentes, non attribuerunt eam personae sed naturae, ut sit sensus: qui praedestinatus est Filius Dei in virtute, id est, cuius natura praedestinata est ut sit ei unita, qui est Filius Dei in virtute.
但这个解释也不确切，而且牵强。预定既意味着朝向目的的安排，能够藉自己的行动被安排趋向目的的主体，才是被预定的主体。而为目的行动的，并不是本性，而是位格。
Sed haec etiam expositio impropria est et extorta. Cum enim praedestinatio importet ordinem in finem, eius est praedestinari cuius est per suam operationem ordinari in finem. Agere autem propter finem non est naturae sed personae.
所以，严格而言，预定必须归于基督的位格本身。不过，基督的位格既在两种本性中自立存在，即在人性和神性中，就可以按照这两种本性的任何一种，论说他。正如可以就身体来谈论人的某些事，例如被触摸、受伤；又可以就灵魂来谈论另一些事，例如理解和意愿；同样，可以按神性谈论基督的某些事，如他自己在约 10:30 说：「我与父原为一。」也可以按人性谈论另一些事，如我们说他被钉十字架并且死了。就是按这种方式，说他按人性被预定。虽然基督的位格本身一直就是神的儿子，但他并非一直都是以存在于人性中的方式而为神的儿子；这是出于不可言喻的恩典。
Ideo, si proprie accipiatur, oportet quod praedestinatio attribuatur ipsi personae Christi. Sed quia persona Christi subsistit in duabus naturis, humana scilicet et divina, secundum utramque potest aliquid dici de eo. Sicut enim de homine potest aliquid dici secundum corpus, ut tangi et vulnerari, aliquid autem secundum animam, ut intelligere et velle, ita et de Christo potest aliquid dici et secundum divinam naturam sicut ipse de se dicit Io. X, 30: ego et Pater unum sumus aliquid secundum humanam naturam, sicut cum dicimus eum crucifixum et mortuum. Et hoc modo dicitur esse praedestinatus secundum humanam naturam. Quamvis enim ipsa persona Christi semper fuerit Filius Dei, tamen non semper fuit, ut existens in humana natura, esset Filius Dei, sed hoc fuit ineffabilis gratiae.
52. 然而，「成为」这个分词与「被预定」这个分词，性质并不相同；前者表示一个实在的行动，后者表示一个心灵的行动。
52. Est autem alia ratio de hoc participio factus, quod designat actum realem, et de hoc participio praedestinatus, quod designat actum animae.
因为灵魂凭其理智和理性，能够区分那些在实在中联合的事物。例如，一个人可以思考和谈论一堵白墙，分别就它是墙、以及它是白的来思考和谈论。预定也是如此：预定可以归于基督的位格，就他在人性中自立存在而言；却不因此也归于他，就他在神性中自立存在而言。
Anima enim, secundum suum intellectum et rationem, potest distinguere ea quae sunt secundum rem coniuncta. Potest enim aliquis de pariete albo cogitare et loqui seorsum quidem quantum ad hoc quod est paries, seorsum autem ex hoc quod est albus. Ita etiam in praedestinatione. Nam praedestinatio potest attribui personae Christi secundum quod subsistit in humana natura, licet non attribuatur ei secundum quod subsistit in divina.
因此，使徒先前先说神的儿子成为肉身，随后才把预定归于他，为使人理解，他被预定，是就他「按肉体从大卫后裔」而成而言。这样，他在阐明道成肉身的奥秘时，从神的儿子下降到肉体；又按预定，从肉体上升到神的儿子，为表明神性的荣耀并未阻碍肉体的软弱，肉体的软弱也未减损神的尊威。
Unde et Apostolus prius Filium Dei incarnatum esse praemiserat, et postea ei praedestinationem attribuit, ut intelligatur praedestinatus esse secundum quod factus est ex semine David secundum carnem. Et sic a Filio Dei, explicando Incarnationis mysterium, descendit ad carnem, et a carne, secundum praedestinationem, ascendit ad Filium Dei, ut ostendatur quod neque gloria divinitatis impedivit infirmitatem carnis, neque infirmitas carnis diminuit maiestatem Dei.
53. 《注疏》首先提出这样一个问题：基督作为人，是否是神的儿子？
53. Quaeritur autem in Glossa, primo quidem, utrum Christus, secundum quod homo, sit Filius Dei.
看来是的。因为，基督就是他被预定所要成为的那一位；但他是作为人被预定成为那一位；所以，他作为人，是神的儿子。
Et videtur quod sic. Quia hic est Christus, qui praedestinatus est ut sit, sed secundum quod homo est praedestinatus ut sit; ergo, secundum quod homo est Filius Dei.
应当说，如果「作为」表示独立主体的同一，那么「他作为人是神的儿子」是真的，因为神与人是同一个独立主体。但如果它表示本性的性质或原因，那就是假的；因为他并非从人性获得神的儿子身份。
Et dicendum quod si secundum quod denotat unitatem suppositi: verum est quod secundum quod homo est Filius Dei, quia unum est suppositum Dei et hominis. Si autem designat conditionem naturae vel causam, falsum est; non enim ex natura humana habet ut sit Filius Dei.
这个论证却犯了合成与分割的谬误。因为「作为」可以限定「被预定」这个分词；如此，「他作为人被预定」就是真的。它也可以限定预定所指向的「是神的儿子」这件事本身；如此就是假的。因为他并非被预定，要作为人而是神的儿子；而上述推论正是在这后一意义上进行。
In argumento autem est fallacia compositionis et divisionis. Ex eo quod secundum quod potest determinare participium praedestinatus, et sic verum est quod, secundum quod homo, est praedestinatus; vel potest determinare ipsum esse Filium Dei ad quod ordinatur praedestinatio, et sic falsum est. Non enim praedestinatus est ut secundum quod homo sit Filius Dei: et in hoc sensu procedit ratio.
54. 其次，问：基督作为人，是否是位格？
54. Secundo quaeritur utrum Christus, secundum quod homo, sit persona.
应当说，如果「作为」指向人的独立主体本身，就应当承认，这个人的独立主体本身是神的位格。但如果它表示本性的性质或原因，那么基督作为人，就不是位格；因为人性并没有在基督内造成一个新的位格性。人性与更尊贵者结合，归入那一位的位格性之中。
Et dicendum quod si secundum quod referatur ad ipsum suppositum hominis, concedendum est quod ipsum suppositum hominis est persona divina. Si vero designet naturae conditionem vel causam, sic Christus secundum quod homo non est persona, quia humana natura non causat novam personalitatem in Christo. Adiungitur enim digniori in cuius personalitatem transit.
55. 又有人根据《注疏》所说「那取了人性的一位」与「他所取的」是一个位格而提出异议。神的儿子所取的是人性，所以人性就是位格。
55. Item obiicitur de hoc, quod Glossa dicit, quod qui suscepit et quod suscepit est una persona. Id autem quod suscepit Filius Dei est humana natura, ergo humana natura est persona.
应当说，这样的语句应解释为：那取了人性的一位，与他所取的人性，在一个位格内联合。
Et dicendum est quod huiusmodi locutiones sunt exponendae, ut sit sensus: quod ille qui suscepit et natura quam suscepit, uniuntur in una persona.
56. 第四，问：「人被道取了」这句话是否真实？
56. Quarto quaeritur utrum hoc sit verum: homo est assumptus a Verbo.
看来是的，按诗 65:4〔武加大本 64:5〕所说：「你所拣选、所取了的人，是有福的。」（译者：和合本修订版作「你所拣选、使他亲近你」；此处保留拉丁文 assumpsisti「取了」，以对应作者关于人性被道所取的讨论。）
Et videtur quod sic, secundum illud Ps. LXIV, 5: beatus quem elegisti et assumpsisti.
应当说，因为「人」指的是永恒的独立主体，严格而言，不能说人被道取了；因为同一个主体不会被自己取为己有。所以，无论何处遇到「人被取了」这样的说法，都应解释为「人性被取了」。
Et dicendum est quod cum homo supponat suppositum aeternum, non potest proprie dici quod homo sit assumptus a Verbo. Non enim assumitur idem a seipso sed exponendum est, sicubi inveniatur, homo assumptus, id est, humana natura.
57. 第五，问：「这个人一直存在」这句话是否真实？
57. Quinto quaeritur utrum haec sit vera: iste homo semper fuit.
应当说，这句话是真的，因为「人」指的是永恒的独立主体。因此，来 13:8 说：「耶稣基督，昨日、今日、一直到永远，是一样的。」但如果加上限定性的重复说明，这个命题就不是真的了。因为那个人并非作为人而一直存在，而是作为神的儿子而一直存在。
Et dicendum est hanc esse veram propter hoc quod homo supponit aeternum suppositum, unde Hebr. ultimo dicitur: Iesus Christus heri et hodie, ipse et in saecula. Non tamen cum reduplicatione est vera huiusmodi propositio. Non enim ille homo, secundum quod homo est, semper fuit, sed secundum quod est Filius Dei.
这样，关于预先安排，以及神的儿子的能力，都已经清楚了。
Sic igitur patet et de praeordinatione et de virtute Filii Dei.
58. 还剩下第三点，就是标记；这在接下来「按灵」等语中涉及。
58. Restat tertium, scilicet de signo, quod tangitur in eo quod subditur secundum Spiritum, etc.
藉赐下圣灵而使人成圣，是神的能力所特有的。利 20:8：「我是使你们分别为圣的耶和华。」也只有神自己能够赐下圣灵，正如赛 42:5 所说：「创造诸天的神耶和华如此说」，下文又说：「赐气息给地上众人，赐灵给行走其上之人的。」（译者：和合本修订版后半句作「赐生命给行走其上之人」；此处按拉丁文 Spiritum 译出「灵」，以保留关于赐下圣灵的论据。）所以，由基督赐下圣灵这一点，就显明他具有神的能力。正如约 15:26 所说：「我要差保惠师来，他来的时候。」我们也藉他的能力成圣，正如林前 6:11 所说：「你们奉主耶稣基督的名，并藉着我们神的灵，已经成圣，已经称义了。」
Est enim proprium virtutis divinae per collationem Spiritus Sancti sanctificare homines, Lev. XX, 8: ego Dominus qui sanctifico vos. Ipse etiam Spiritum Sanctum solus dare potest secundum illud Is. XLII, 5: haec dicit Dominus Deus creans caelos, et infra: dans flatum populo qui est super terram et Spiritum calcantibus eam. Ex hoc igitur apparet Christum habere virtutem divinam, quia ipse dat Spiritum Sanctum, secundum illud: Io. XV, 26: cum venerit Paraclitus quem ego mittam. Eius etiam virtute sanctificamur, secundum illud I Cor. VI, 11: sed sanctificati estis, sed iustificati estis in nomine Domini nostri Iesu Christi et Spiritu Dei nostri.
所以，他说，基督是「大有能力的神的儿子」，这「按成圣的灵」而显明，就是说，他赐下使人成圣的灵。而这样的成圣，开始于「我们的主耶稣基督的死人复活」，就是说，开始于他从死人中复活，正如约 7:39 所说：「那时还没有赐下圣灵，因为耶稣还没有得到荣耀。」这不应理解为，在基督复活以前没有人领受使人成圣的灵；而应理解为，从基督复活之时起，成圣的灵开始更丰盛、更普遍地赐下。
Dicit ergo quod Christus sit Filius Dei in virtute, apparet secundum Spiritum sanctificationis, id est secundum quod dat Spiritum sanctificantem, quae quidem sanctificatio incoepit ex resurrectione mortuorum Iesu Christi Domini nostri, id est ex mortuis secundum illud Io. VII, 39: nondum erat Spiritus datus quia nondum Iesus fuerat glorificatus: quod non est sic intelligendum quod nullus, ante Christi resurrectionem, Spiritum sanctificantem acceperit, sed quia ex illo tempore, quo Christus resurrexit, incoepit copiosius et communius Spiritus sanctificationis dari.
59. 也可以理解为，这里指出基督内神的能力的两个标记。
59. Potest etiam intelligi quod hic designentur duo signa virtutis divinae in Christo.
第一个，是「按成圣的灵」一语：或者如前所述，理解为使人成圣的灵；或者理解为他自己藉圣灵在童贞女腹中受孕，这就是他内在神的能力的标记。正如路 1:35 所说：「圣灵要临到你身上」，接着又说：「因此，那要出生的圣者要称为神的儿子。」
Primum quidem ex hoc quod dicit secundum Spiritum sanctificationis, sive intelligatur secundum sanctificantem Spiritum, sicut dictum est, sive intelligatur secundum hoc quod ipse, per Spiritum Sanctum, est in utero virginali conceptus, quod est signum divinae virtutis in ipso, secundum illud Lc. I, 35: Spiritus Sanctus superveniet in te, et postea sequitur: ideoque et quod ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei.
神的能力的第二个标记，则是使死人复活，正如约 5:21 所说：「父怎样叫死人复活，赐他们生命，子也照样如此。」
Secundum autem signum virtutis divinae est resuscitatio mortuorum, secundum illud Io. V, 21: sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius.
所以，意思是：基督是大有能力的神的儿子，这从死人复活而显明；就是说，从他使死人同自己一同复活而显明。正如太 27:52 所说：「有许多已睡了的圣徒的身体也复活了。」最后，他也将使众人复活，正如约 5:28 所说：「凡在坟墓里的，都要听见神儿子的声音，听见的人就要活了。」（译者：本句把约 5:28 关于坟墓中众人的话，与 5:25「听见的人就要活了」合并引用。）
Est ergo sensus quod apparet Christum esse Filium Dei in virtute ex resurrectione mortuorum, id est ex hoc quod mortuos fecit secum resurgere, secundum illud Matth. XXVII, 52: multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, et tandem faciet omnes resurgere secundum illud Io. V, 28: omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei, et, qui audierint, vivent.
也可以理解为死人的灵性复活，就是从罪中复起。正如弗 5:14 所说：「你这睡着的人醒过来吧！要从死人中复活。」至于「耶稣基督的死人」，就是那些由他使之复活的人；犹如称某位医生的病人，就是由他医治的病人。
Vel potest intelligi de spirituali resurrectione mortuorum, quae est a peccatis, secundum illud Eph. V, 14: surge qui dormis et exurge a mortuis. Dicuntur autem mortui Iesu Christi qui ab ipso resuscitantur, sicut et infirmi alicuius medici a quo sanantur.
这两个标记也可以这样联系于前面的两个分句：「他为父，按肉体从大卫后裔而成」，而这是「按成圣的灵」，因为他的肉体是由这灵受孕的；「他被预定为大有能力的神的儿子」，而这些事在死人复活中显明，等等。
Possunt autem haec duo signa ad duas praecedentes clausulas referri hoc modo: qui factus est ei ex semine David secundum carnem, et hoc secundum Spiritum sanctificationis ex quo, scilicet caro eius, concepta est; qui praedestinatus est Filius Dei in virtute, et haec apparent in resurrectione mortuorum, etc.
但第一种解释较好。
Sed prima expositio est melior.